T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ANKARA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ

Hamamlar


ESKİ HAMAM ( TARİHİ EYNEBEY HAMAMI)

Gazi Lisesi binasının karşısında yer alır. Oldukça
harap durumda olan hamamın soyunmalık
kısmı tamamen yıkılmış olmasına karşın, soğukluk,
sıcaklık ve külhan kısımları sağlam durumdadır.
Eserin mimari yapısı ve tekniği itibariyle
15. yüzyıl yapısı olduğu tahmin edilmektedir.
Dikdörtgen planlı hamamın soyunmalığının
dikdörtgen ve ahşap tavanlı olduğu anlaşılmaktadır.
Büyük bir alan kaplayan soyunmalığın
tavanı, bugün bile durumunu koruyan dört adet
korint başlıklı sütunla desteklenmektedir.
Kuzeybatı köşeye yakın bir yerde soyunmalık
içinde çıkıntı oluşturan soğukluk kısmının giriş
kapısı bulunur. Bu girişin iki yanında iki kubbenin
örttüğü kare planlı hücreler yer alır. Güney
kenarına bitişik iki kubbeli küçük hücrenin tuvaletlere
ait olduğu sanılmaktadır.
Sıcaklık dört eyvanlı olmasına rağmen, kuzey
ve güneydeki eyvanların önleri kapatılarak
iki eyvanlı hale getirilmiştir. Ortadaki merkezi
kubbeli kısmın eyvanlarının dört köşesindeki
kubbeli küçük halvet hücreleri ile sıcak kısmının
planı kareye tamamlanmaktadır. En son kısımda
hamamın Doğu cephesi boyunca beşik
tonozlu sıcak su sarnıcı ve külhan yer alırlar.
Sıcaklık kısmında orta kubbenin geçişleri mukarnaslı
küçük pandantifl erle sağlanmakta olup,
hamamın süsleyici unsurları bunlardan ibarettir.
Yakın zamanda restore edilen han günümüzde
İtfaiye Meydanı semtinde Tarihi Eynebey Hamamı
adıyla faaliyet göstermektedir.

KARACABEY HAMAMI

Talatpaşa Bulvarı üzerinde, çifte hamam olarak
tasarlanmış olan bu tarihi hamam 1444 tarihinde
yapılmıştır.
Karacabey Hamamı’nın batı kısmında birbirine
bitişik soyunmalıkları, doğu kısmında ise batı
kısmındaki bölümlere göre daha değişik inşa
tarzını gösteren sıcaklık ve halvetleriyle birlikte,
bütünü kareye yakın büyük bir dikdörtgen meydana
getirmektedir.
Çok az farkla birbirinden ayrılan her iki bölümde
de soyunmalıklar kare planda olup, üzerleri
ortasında fenerleri bulunan ahşap çatılarla örtülmüştür.
Dışarıda dört tarafa eğik basit bir çatı
şeklinde olmasına karşın, iç mekanda piramit
şeklinde bir tavanı bulunur.
Erkekler kısmının Doğu köşesinde yer alan
büyük nişli bir kapı ile soğukluk bölümüne girilmektedir.
Dikdörtgen planda üzeri kubbe ile örtülü soğukluk
hücresinin kubbeye girişi üçgen yüzeylerle
sağlanmaktadır. Kuzey kenarındaki bir kapıdan
tuvaletlerin bulunduğu hücrelere, diğer bir kapı
ile de sıcaklık bölümüne açılan dar bir koridora
geçilmektedir. Tonozla örtülü bu koridorun bitiminden
önce üzeri manastır tonozu ile örtülü
uzunca bir dikdörtgen hücreye ve buradan da
kubbeli özel yıkanma hücresine geçilir. Dar koridorun
batı kenarı büyük bir kemer ile orta sıcaklık
bölümüne açılır. Pandantifl i ve mukarnaslı
olan kubbenin dört kenarında dört eyvan bulunmakta
ve bu eyvanlar orta mekana büyük sivri
kemerlerle açılmaktadır. Batı eyvanı çok küçük
bırakılmış ve arkasına tuvaletler kısmı yerleştirilmiştir.
Diğer üç eyvanın tonozları, ortalarında
birer sivri kemerle takviye edilmiştir.
Doğu eyvanının iki tarafında bulunan kapılarla
eyvanın iki yanındaki özel halvet hücrelerine girilir.
Kuzey hücrenin tam bir kare teşkil etmesine
rağmen güneydoğu hücresi dikdörtgen olup,
bindirmeli bir kubbe ile örtülmüştür.
Kadınlar kısmı, erkekler kısmına göre daha
değişik bir plan sergiler. Kadınlar soyunmalığı,
erkekler soyunmalığına göre biraz büyüktür,
ancak; ısısı erkekler kısmından daha düşüktür.
Erkekler soyunmalığının biraz daha batısında
bir çıkıntı oluşturan kadınlar soyunmalığı da
erkekler soyunmalığı gibi moloz taş duvarlı ve
kiremitle örtülü ahşap çatılı olup, çatı ortasında
küçük bir feneri bulunmaktadır. Her iki soyunmalıkta
da ortada fıskiyeli bir havuz bulunmakta
ve kenarları saran zeminden yüksek sekiler camekanlarla
bölünmektedir.
Kadınlara ait sıcaklık bölümünün sadece kuzey
ve güney yönlerinde, erkekler kısmındaki
eyvanların yarısı kadar derinlikte tonozlu eyvanlar
yer alır. Doğu kenarında ise iki adet kare
planlı kubbeli halvet hücresi ile hamamın planı
tamamlanmaktadır. Hamamın doğu kısmı külhan
ve sıcak su sarnıcı ile sona erer. İki kısmın
halvet hücreleri arasına kadar uzanan sarnıç bir
T planı meydana getirmektedir.

ŞENGÜL HAMAMI

İstiklal Mahallesi Acı Çeşme Sokak’ta yer alır.
Erkekler ve kadınlar olmak üzere çifte hamam
halinde yapılmış olan hamamın bugün İstiklal
Caddesi’nde yer alan erkekler kısmı evvelce
kadınlara ait idi. Yan yana olan iki kısmın soyunmalıklarının
inşa tekniği ve malzemesinin
incelenmesinden bu binanın 19. yüzyılda yapıldığı
anlaşılmaktadır.
Hamamın soğukluk, sıcaklık ve halvet bölümleri
soyunmalık bölümüne göre daha eski olup,
daha çok 16 - 17. yüzyıl eseri olduğu izlenimini
uyandırmaktadır. 19. yüzyıldan önce tahribata
uğramış olan eserin soyunmalık kısmı son yüzyılda
yenilenerek ahşap tavanlı ve bağdadi kubbeli
hale getirilmiştir. Soyunmalık bölümündeki
bazı antik yapıları yansıtan iç mimarisi ile sıcaklık
kısmının iç mimarisinin bir tezat oluşturması
da bu tür yenilenmeyi açıkça göstermektedir.
Moloz taşından yapılmış olan soyunmalık kısmının
duvarları da dış yapısı itibariyle sıcaklık
kısmından ayrılmaktadır.
Kenarları sekili olan erkekler kısmı soyunmalık
bölümünün duvarlarında sivri kemerli nişler
bulunmaktadır. Oval kubbeli soğukluk kısmının
sağında tuvaletler yer almaktadır. Sıcaklık merkezi
kubbenin üç yanında eyvanlıdır. Köşelerde
özel halvet hücreleri yer almış olup, bunlar da
pandantifl i kubbelerle örtülmüştür.
Kadınlara ait soyunmalık kısmı erkekler kısmından
biraz daha küçük ve L şeklindedir. Soğukluk,
soyunmalık ve sıcaklık kısımları duvarları
iki cephe ile kapatılmıştır. Sıcaklık kısmı büyük
bir kubbenin iki köşesinde birleşen iki eyvanlı ve
üç halvet hücrelidir.
Külhan ve sıcak su sarnıçları hamamın doğu
kısmında her iki bölüm boyunca uzanmaktadır.